વાવ સમાચાર | ધ્રુપલ કલાલ (જયસ્વાલ)
આજના ઝડપી ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન માનવ જીવનનો અનિવાર્ય ભાગ બની ગયો છે. માહિતી મેળવવાથી લઈને મનોરંજન સુધી દરેક કાર્ય મોબાઈલના એક ક્લિક પર શક્ય બન્યું છે. પરંતુ આ સુવિધાઓની વચ્ચે મોબાઈલનો અતિશય ઉપયોગ હવે સમાજ માટે ગંભીર ચિંતા બની રહ્યો છે.
આજકાલ અનેક ઘરોમાં એવું દૃશ્ય જોવા મળે છે કે પરિવારના સભ્યો એક જ છત નીચે હોવા છતાં એકબીજાથી વાતચીત કરતાં નથી. દરેક વ્યક્તિ પોતાના મોબાઈલમાં વ્યસ્ત રહે છે. પરિણામે પરિવારિક લાગણીઓ, સંવાદ અને આત્મીયતા ધીમે ધીમે ઘટતી જઈ રહી છે. ખાસ કરીને માતા-પિતા અને સંતાનો વચ્ચેનો સંબંધ વધુ પ્રભાવિત થતો જોવા મળે છે.
શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ મોબાઈલનો અસંતુલિત ઉપયોગ નુકસાનકારક સાબિત થઈ રહ્યો છે. વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસની બદલે સોશિયલ મીડિયા, ગેમ્સ અને રીલ્સમાં વધુ સમય પસાર કરી રહ્યા છે. જેના કારણે વાંચનની આદત ઘટી રહી છે અને પુસ્તકો પ્રત્યે રસ ઓછો થતો જાય છે. જ્યારે પુસ્તકો માનવીના વિચારવિમર્શ, ભાષા વિકાસ અને વ્યક્તિત્વ ઘડતર માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
મનોવિજ્ઞાનીઓના જણાવ્યા મુજબ, લાંબા સમય સુધી મોબાઈલ સ્ક્રીન પર રહેવું માનસિક તણાવ, ચીડિયાપણું, ઊંઘની તકલીફ અને એકાગ્રતાની કમી જેવી સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે. તેના વિપરીત, પરિવાર સાથે સમય પસાર કરવો, પરસ્પર સંવાદ કરવો અને પુસ્તકો વાંચવાની આદત માનસિક આરોગ્ય માટે લાભદાયી સાબિત થાય છે.
સમાજના જાગૃત વર્ગે આ મુદ્દે લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવાની જરૂર છે. ઘરમાં ચોક્કસ સમય માટે “નો મોબાઈલ ઝોન” નક્કી કરવો, બાળકોમાં વાંચનની આદત વિકસાવવી અને પરિવાર સાથે ભોજન તેમજ ચર્ચા માટે સમય ફાળવવો આજની સમયની મહત્વની જરૂરિયાત બની છે.
ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અનિવાર્ય છે, પરંતુ તેનો સંતુલિત ઉપયોગ વધુ જરૂરી છે. મોબાઈલ જીવનને સરળ બનાવે, પરંતુ જીવન પર હાવી ન બને—આ વિચાર સાથે જો લોકો ફરી એકવાર પુસ્તકો અને પરિવાર તરફ વળે, તો જ સ્વસ્થ, સંવેદનશીલ અને સશક્ત સમાજનું નિર્માણ શક્ય બનશે.